Gölgelendirme Sistemleri

Gölgelendirme sistemleri, bir alanı kapatmadan güneşten korumayı amaçlar. Buradaki ölçüt kapalılık değil, gölge kalitesidir: gölgenin günün hangi saatinde nereye düştüğü, altındaki havanın dolaşıp dolaşmadığı ve sistemin rüzgârda ne yaptığı.

Gölge nereden gelir?

Güneş öğle saatlerinde tepededir, sabah ve akşam ise alçak açıdan gelir. Yalnızca üstü kapalı bir sistem öğle gölgesini verir ama akşamüstü batı güneşini durduramaz. Bu nedenle çoğu projede üst örtüye ek olarak bir yan çözüm gerekir; dikey tente ya da zip perde bu işi görür. Kanat açısı ayarlanabilen bioklimatik pergola ise gölgenin yönünü gün içinde değiştirebildiği için tek başına daha geniş bir zaman aralığını kapsar.

Alan tipine göre çözüm

Su, nem ve klorun bulunduğu havuz üstü gölgelendirmede malzeme seçimi öne çıkar; paslanmaz bağlantı elemanı ve uygun boya kalitesi olmadan sistem birkaç sezonda yüzey bozulması gösterir. Ticari pergola sistemlerinde açıklık büyüdüğü için statik hesap zorunlu hâle gelir ve taşıyıcı kesitleri belirgin şekilde büyür. Villa pergola sistemlerinde ise teknik gerekliliğin yanında cephe uyumu, renk ve oran kararları işin ağırlıklı kısmını oluşturur.

Kumaş, membran ve alüminyum

Kumaş gölgelikler hafiftir ve geniş açıklıkları ekonomik biçimde geçer; buna karşılık kar yükü taşımaz ve kışın sökülmesi ya da gerginliğinin azaltılması gerekir. PVC kaplı polyester membran daha dayanıklıdır ve gerdirildiğinde belirgin bir mimari form oluşturur, ancak montajı gerdirme detaylarına bağlı olduğu için ölçü hatasını affetmez. Alüminyum lamelli veya panelli sistemler en dayanıklı seçenektir ve hareketli olabilir; buna karşılık aynı açıklıkta en ağır ve en fazla taşıyıcı isteyen çözümdür. Kalıcılık istiyorsanız alüminyum, geniş açıklık istiyorsanız membran, kısa vadeli ve esnek bir çözüm istiyorsanız kumaş tarafına bakın.

Rüzgâr neden ilk sırada?

Gölgelendirme sistemlerinin büyük yüzeyleri vardır ve rüzgâr bu yüzeylere hem itme hem emme olarak etki eder. Zarar çoğunlukla rüzgârın üstten yarattığı emme kuvvetiyle oluşur; sistem aşağı doğru bastırılarak değil, yukarı doğru kaldırılarak sökülür. Bu yüzden ankraj ve bağlantı elemanları, malzemenin kendisi kadar kritiktir. Hareketli sistemlerde rüzgâr sensörü bir konfor eklentisi değil, sistemi ayakta tutan güvenlik parçasıdır.